กอนกวย สานรักสามัคคี

กอนกวย  สานรักสามัคคี

กอนกวยซะเกด : ขวัญชิต  โพธิ์กระสังข์

         

การหล่อหลอมคนหลายคนมารวมกันไม่ใช่เรื่องง่าย การรวมเอาเยาวชนจากหลายพื้นที่มาทำสิ่งดีๆร่วมกันยิ่งยาก แต่สำหรับเยาวชน “กวย” พวกเขากลับทำมันเป็นเรื่อง จิ๊บจิ๊บ  

วิทยากรบรรยายให้ความรู้ภายในกิจกรรม

กลุ่มชาติพันธุ์ “กวย, กูย”  หรือที่ทางการเคยเรียกว่า “ส่วย” ที่มีสำเนียงภาษาคล้ายภาษาเขมร และกระจัดกระจายอยู่เป็นหมู่บ้านต่าง ๆ เป็นอีกชาติพันธุ์ที่พบมากในเขตอีสานใต้ของประเทศไทย รวมถึงประเทศเพื่อนบ้านอย่าง กัมพูชาและ สปป.ลาว

เยาวชนกวยจากตำบลโพธิ์กระสังข์  อำเภอขุนหาญ  จังหวัดศรีสะเกษ ก็เป็นอีกกลุ่มหนึ่งที่มีการขับเคลื่อนงานเพื่อบ้านเกิดตัวเอง ในนาม “เครือข่ายเยาวชนตำบลโพธิ์กระสังข์” เสมอมา

“สานสัมพันธ์ชาวกวย เยาวชนฮักบ้านเกิด” คือกิจกรรมหนึ่งที่ได้ทำมาอย่างต่อเนื่องหลายปี เป็นการรวมเอาเยาวชนชาวกวยจากต่างพื้นที่ ต่างตำบล ต่างอำเภอ มาร่วมกันคิดออกแบบผ่านการละเล่น การนำเสนอเรื่องราวชาวกวยบ้านตัวเอง และแลกเปลี่ยนเรียนรู้วัฒนธรรมระหว่างกัน

ในแต่ละรอบปี จะมีการผลัดการจัดกิจกรรม และครั้งนี้ก็เป็นปีที่ ๕ แล้ว โดย “เครือข่ายเยาวชนตำบลโพธิ์กระสังข์” ได้เป็นผู้ดำเนินการเป็นเจ้าบ้าน มีการเชิญเยาวชนและผู้นำจากทั้ง ๑๔ หมู่บ้านในตำบลโพธิ์กระสังข์ ร่วมกิจกรรมด้วย เพื่อต้อนรับกลุ่มเยาวชนชาวกวยอีก ๒ พื้นที่ คือ ชาวกวยจากบ้านรงระ ต.ตูม  อ.ปรางค์กู่  จ.ศรีสะเกษ และชาวกวยจากบ้านตาเจา  ต.โนนปูน  อ.ไพรบึง  จ.ศรีสะเกษ

ใช้สถานที่วัดไตรราษฎร์สามัคคี (บ้านซำ-ตาตา) ในการต้อนรับชาวกวยจากต่างพื้นที่และทำกิจกรรมนันทนาการเข้าฐานการเรียนรู้ในภาคเช้า มีวิทยากรรับเชิญมาให้ความรู้เกี่ยวกับการทำงานกลุ่มและความรักสามัคคีในหมู่คณะ รวมถึงการรับประทานอาหารในภาคกลางวันและในตอนเย็นด้วย

ส่วนฐานการเรียนรู้ในภาคเช้า มี ๓ ฐาน ได้แก่

๑.    อาหารไทบ้านกวย ได้รับความร่วมมือจากผู้นำชุมชนและกลุ่มสตรีฯ นำเสนอ “เมี่ยง” จัดเป็นอาหารว่างชาวกวยและอาหารพื้นถิ่นที่หาได้ง่ายจากธรรมชาติ เป็นการนำพริกแห้งและตะไคร้สับมาโขลกใส่ปลาร้าผสมแป้งนัวและเกลือเล็กน้อย แล้วนำผลไม้ เช่น ลูกมะเดื่อ ขนุน ฝรั่ง มะพร้าวอ่อน มะละกอ ฯลฯ  มาม้วนกับใบไม้ที่กินได้ จิ้มกับ “เมี่ยง” ใช้ในการต้อนรับผู้มาเยือน ชาวกวยเรียกสิ่งนี้ว่า “เถ๊ะ ตะแวลย์”

เมี่ยง คือ อาหารว่างชาวกวย

๒.    ประวัติศาสตร์ชุมชน ภาษาและและวัฒนธรรมกวยโพธิ์กระสังข์ ได้รับความร่วมมือข้อมูลจาก คณะวิจัยชุมชนในนามโครงการวิจัย “กลุ่มเยาวชนกับการฟื้นฟูและอนุรักษ์วัฒนธรรมกวย สังกัดวัดไตรราษฎร์สามัคคี บ้านซำ และบ้านตาตา ตำบลโพธิ์กระสังข์  อำเภอขุนหาญ  จังหวัดศรีสะเกษ”และคณะวิจัยอักษรกวยตำบลโพธิ์กระสังข์ โดยนำผลงานจากการวิจัยมานำเสนอเป็นแผ่นพับ และให้เยาวชนชาวกวยได้ทำแบบทดสอบร่วมกัน

ฐานประวัติศาสตร์ภาษาและวัฒนธรรมกวย

๓.    วิถีกวย วิถีพอเพียง โดยได้จัดฐานการเรียนรู้ ๒ พื้นที่ ได้แก่

๓.๑ วัดไตรราษฎร์สามัคคี เป็นฐานการเรียนรู้การจัดการพื้นที่น้อยให้เกิดประโยชน์ ทั้งปลูกข้าว ปลูกหน่อไม้ บ่อเลี้ยงปลา มีโรงเรือนวัวและอื่นๆอีกมากมาย

๓.๒ สวนอินทรีย์คุ้มกระโดน  เป็นพื้นที่ทำเกษตรอินทรีย์ จำนวน ๖ ไร่แบบปักดำเป็นแถว เพาะเมล็ดกล้าข้าวในถาด และปลูกผักสวนครัว เลี้ยงปลาในนาข้าวด้วย

          และใช้สถานที่โรงเรียนบ้านซำ ในการแข่งขันกีฬาในภาคบ่าย ซึ่งมีทั้งกีฬาพื้นบ้านสนุกสนาน กีฬาพ่อบ้านแม่บ้าน และกีฬาสากล ที่เป็นการแบ่งกลุ่มไม่ได้แบ่งตามหมู่บ้าน เพื่อให้เกิดความรักสามัคคีระหว่างกวยต่างหมู่บ้านกัน สร้างเสียงหัวเราะและเป็นกันเองตลอดการแข่งขัน

ความสนุกสนานที่เด็กๆทำ ผู้ใหญ่ก็ได้สนุกสนานด้วย

          และกิจกรรมส่งท้ายก็คือการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรม เราใช้ชื่อว่า “จาโดยตะบือ โปรมโด” คือกินข้าวร่วมพา โดยเป็นกับข้าวพื้นบ้านที่หาได้จากธรรมชาติ รวมถึงมีการนำเสนอบทเพลงจากนักดนตรีชาวกวย คือ “ตุ้ม กอนกวยซะเร็น” ขับขานบทเพลงกวย เพื่อความเป็นชาติพันธุ์เดียวกัน มีการแลกเปลี่ยนและนำเสนอการแสดงของแต่หมู่บ้านในขณะรับประทานอาหารกลางวันร่วมกันด้วย ก่อนที่จะร่วมกันกำหนดทิศทางกันว่าในครั้งต่อไปจะจัดที่ไหนอย่างไร

สะเอง วัฒนธรรมกวย นำเสนอในงานพาแลง

   

       กวย แม้จะเป็นกลุ่มชาติพันธุ์เล็ก ๆ แต่ก็ทำและขับเคลื่อนงานเพื่อบ้านเกิดของตัวเองผ่านกิจกรรมดี ๆ มากมาย ที่มุ่งเน้นความสนุกสนาน และแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างความเป็นชาติพันธุ์เดียวกัน

          แม้จะเป็นเพียงกิจกรรม แต่นี่ก็คือกิจกรรมที่สร้างสรรค์ มุ่งเน้นการเชื่อมสัมพันธ์ความเป็น “กวย” ไม่ให้สูญหาย กล้าที่จะแสดงออก กล้าที่จะทำสิ่งดี ๆ เพื่อบ้านเกิดของเขาเอง

         

          นี่ล่ะ  “สานสัมพันธไมตรี กอนกวยฮักบ้านเกิด” แห่งอีสานใต้ ประเทศไทย